جمعى از نويسندگان

323

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

شرح زندگى اين دو استادِ قراجه داغىِ حضرت آيه ا . . . سيد على آقا قاضى مى پردازد تا شايد در كتابهاى كنگره‌ى معظم له ، حق استادى اين دو دانشمند نيز ادا شده و معرفى شوند . قراچه داغ كجاست ؟ منطقه‌ى قراچه داغ كه امروزه ارسباران ناميده مىشود در تواريخ گذشته ( از صفويه تا قاجاريه و حتى اواخر پهلوى ) به شهرها و آباديهاى شرق و شمال استان آذربايجانشرقى اطلاق مى شد . يعنى از بخش‌هايى از مغان و كناره هاى ارس تا نزديكىهاى مرند و تبريز و بخش‌هايى از مشكين شهر و كل سرزمين‌هاى اهر ، كليبر ، خداآفرين ، هوراند ، ورزقان ، هريس ، با نام 18 محال با عنوان تاريخى « قراچه داغ » يا « قره‌داغ » معروف بوده است . امروزه تنها شهرستان‌هاى اهر ، كليبر ، خداآفرين و ورزقان به نام قراچه داغ / ارس - - باران معروف مىباشند . اين منطقه‌ى وسيع در دوره هايى از تاريخ خود ، كانون علم و معرفت و فقه و فلسفه و عرفان بوده و بزرگانى همچون « شيخ شهاب الدين اهرى ، حكيم عبدالقادر اهرى ، خاندان مجتهدى ها ، صد تومانى ها ، بنى هاشم ها ، اهرى ها ، انصارى ها ، دينورى ها ، قراچه داغى ها و . . . » از آن برخاسته و در شهرهاى گوناگون رحل اقامت افكنده اند . اما در دوره‌ى قاجاريه بسيارى از علماى تبريز ، اصالت قراچه داغى داشتند و خود يا اجدادشان بعد از مهاجرت از قراچه داغ در تبريز ساكن شده و داراى حوزه علمى و كرسى تدريس و منصب قضاوت امامت جمعه و رياست دينى بوده اند . و حتى دوره اى بوده است كه تنها در يك خانوادهء قراچه داغى ، بيش از 20 مجتهد مسلّمِ صاحبِ تأليف و تصنيف حضور داشته است . اساتيد قراچه داغى معظم له در عصر زندگى آيه ا . . . سيد على آقا قاضى ( 1285 ه - . ق - 1308 ه - . ق ) در تبريز ، نيز جمعى از اين فرزانگان به فعاليت علمى و فرهنگى اشتغال داشتند كه دو تن از آنان به عنوان اساتيد دوره‌ى جوانى معظم له معرفى شده اند : 1 - ميرزا موسى تبريزى